Laumen Expertise

nieuwsbrief

Klik hier om u aan of af te melden voor het ontvangen van onze nieuwsbrief per email.

Nieuwsbrief 2005.16 Geen profroma meer bij WW - 2005-12-05
Vanaf 1 oktober 2006 hoeven ontslagen werknemers niet langer pro forma procedures te voeren om het recht op een WW-uitkering veilig te stellen. Althans, dat is het plan van het kabinet. Werkgevers staan al te juichen maar het is nog maar zéér de vraag of straks deze juridische procedures inderdaad tot het verleden behoren.

Werknemers hoeven in de toekomst niet langer aan te tonen dat het ontslag niet hun eigen schuld is. Nu worden nog veel ontslagkwesties aan de rechter voorgelegd zodat de werknemer zich formeel kan verweren tegen het ontslag. Het UWV gaat er vervolgens van uit dat de werknemer daardoor niet verwijtbaar werkloos is en zo in aanmerking komt voor een WW-uitkering.

Verwijtbaar werkloos
Een ontslagen werknemer kan onder voorwaarden een WW-uitkering aanvragen. Eén van de belangrijkste eisen is de "verwijtbaarheidstoets": een werknemer mag het ontslag niet aan zichzelf te danken hebben.

Het UWV neemt uiteindelijk de beslissing of iemand recht heeft op een WW-uitkering. De uitkomst is van tevoren erg onzeker: de ontslagen werknemer weet niet of het UWV het ontslag als verwijtbaar zal zien.

Pro forma procedure
Om de onzekerheid te voorkomen, vechten nu veel werknemers hun ontslag aan bij de kantonrechter zodat duidelijk is dat de werknemer er alles aan heeft gedaan om werkloosheid te voorkomen. In de praktijk worden veel ontslagzaken vooraf met de werkgever tot in de puntjes geregeld door middel van een vaststellingsovereenkomst. Vervolgens wordt de zaak middels een neutraal verzoekschrift aan de rechter voorgelegd. De zaak wordt dan een hamerstuk, de zogenaamde "pro forma procedure". Dit in tegenstelling tot de "inhoudelijke procedure" waarin de partijen vooraf geen afspraken hebben gemaakt en de rechter inhoudelijk over de zaak zal moeten beslissen

Huidige situatie
In de huidige situatie is een werknemer in drie gevallen verwijtbaar werkloos en krijgt hij geen WW-uitkering (artikel 24 Werkloosheidswet):

1) Ernstig verwijtbaar gedrag, wat meestal tot ontslag op staande voet zou kunnen leiden: diefstal, geweld, werkweigering etc.

2) De werknemer neemt zelf ontslag. in dit geval krijgt de werknemer alleen een WW-uitkering als hij kan aantonen dat in dienst blijven absoluut geen optie is.

3) De werknemer verweert zich niet genoeg tegen het ontslag, terwijl het verweer een grote kans van slagen zou hebben.

Kabinetsplan
Het kabinetsplan is nog niet openbaar, dit zal pas gebeuren bij toezending aan de Tweede Kamer. Hoe de maatregelen er precies uit zullen zien blijft dus vooralsnog onduidelijk. Wat is al wel bekend?

De eerste grond (ernstig verwijtbaar gedrag) zal worden aangepast. In het kabinetsplan is de werknemer verwijtbaar werkloos als hij "zich zodanig ernstig heeft misdragen dat van de werkgever redelijkerwijs niet kon worden gevergd dat hij de dienstbetrekking laat voortduren". Het maakt daarbij niet uit of de werknemer op staande voet is ontslagen of dat het ontslag op een andere manier verloopt.

Verder wil het kabinet de derde grond (onvoldoende verweer) geheel laten vervallen zodat een werknemer geen verweer meer hoeft te voeren tegen zijn ontslag om recht te houden op een WW-uitkering.

Kanttekeneningen bij het kabinetsplan
Werkgevers en werknemers zijn blij met het plan om de verwijtbaarheidstoets af te schaffen, want een rechtszaak kost tijd en geld. Toch moet men zich niet te snel rijk rekenen.

1. Ontslagvergoeding.
Het kabinet gaat ervan uit dat de ontslagzaken vooral in verband met het recht op een WW-uitkering zouden worden gevoerd. Hierbij gaat het kabinet voorbij aan het feit dat kantonrechters in zowel inhoudelijke als in pro forma procedures ook vaak een ontslagvergoeding vaststellen, de zogenaamde gouden handdruk. In de toekomst zullen werkgever en werknemer de vergoeding in onderling overleg moeten overeenkomen waarbij rechterlijke controle ontbreekt. In veel gevallen zullen werknemers de vergoeding mislopen.

2. Executoriale titel.
Bovendien zal de werknemer in het vervolg geen "executoriale titel" meer hebben om de ontslagvergoeding op te eisen. Nu kan een werknemer direct een deurwaarder inschakelen om het geld op te eisen, mocht de werkgever weigeren te betalen. Zonder rechterlijke uitspraak zal de werknemer alsnog naar de rechter moeten gaan om de betaling af te dwingen.

3. Behoud baan.
Verder lijkt het kabinet te vergeten dat veel werknemers het liefst hun baan willen behouden.

4. Onzekerheid blijft.
De onzekerheid over wat "verwijtbaar werkloos" is, blijft bestaan. Het UWV kan in de toekomst nog steeds een WW-uitkering weigeren als de werknemer schuld heeft aan zijn eigen ontslag. Dit is afhankelijk van de omstandigheden per geval. De praktijk moet uitwijzen in welke gevallen een werknemer recht heeft op een uitkering. Mogelijk blijft de kantonrechter aantrekkelijk vanwege de zekerheid die de procedure biedt.

5. Wijze van ontslag.
Onduidelijk is op welke manier een ontslag moet plaatsvinden. Ontslag op staande voet zal dus geen recht op WW geven, net als nu. Ontslag om bedrijfseconomische redenen leidt nu ook al tot niet-verwijtbare werkloosheid. Werkloosheid na afloop van een contract voor bepaalde tijd geeft nu ook al in principe recht op WW.

Waarschijnlijk zal het dus gaan om alle andere situaties waarin de werkgever wil ontslaan. Partijen zullen in dat geval een beëindigingsovereenkomst moeten opstellen waarbij de rechterlijke goedkeuring ontbreekt. De werknemer behoudt zo zijn recht op WW.

Maar stel dat een werknemer op staande voet wordt ontslagen, dan loont het vaak de moeite zich bij de kantonrechter tegen het ontslag te verweren. De werkgever zal in dat geval waarschijnlijk bereid zijn een beëindigingsovereenkomst op te stellen om een juridische procedure te voorkomen. Is de werknemer dan werkloos of niet?

6. Zelf ontslag nemen.
Ook wanneer de werknemer zelf ontslag wil nemen, zullen de meeste werkgevers bereid zijn mee te werken aan de beëindiging van het contract. Zelf ontslag nemen geldt nu als verwijtbare werkloosheid, maar in de toekomst zal een werknemer die zelf weg wil toch een tijdje kunnen profiteren van de WW. En dat was nou net niet de bedoeling.

7. Hogere WW-premies.
Als werknemers makkelijker gebruik kunnen maken van de WW, zullen de besparingen door minder juridische procedures deels worden gecompenseerd door hogere premies die werkgevers en werknemers moeten betalen.

8. Hoge kosten?
Werkgevers klagen dat ontslag veel kosten meebrengt. Een ontslagprocedure bij de kantonrechter hoeft helemaal niet duur te zijn. Het griffierecht bedraagt op dit moment 192 euro. Ook in toekomstige ontslagzaken blijft de hulp van een jurist onontbeerlijk. De totale kosten voor juridische bijstand liggen ongeveer tussen de 750 en 1500 euro (afhankelijk van de hoeveelheid werk), althans bij een procedure via JuroFoon, niet bij de advocaten die hiervoor veel te hoge tarieven rekenen.

9. Tijdrovend?
Een andere klacht van werkgevers is dat een ontslagprocedure erg lang duurt. Niets is minder waar. Een ontslagprocedure kan juist heel snel verlopen. Wanneer werknemer en werkgever het op hoofdpunten eens zijn en JuroFoon behandelt de zaak, dan duurt het ongeveer 2 weken voordat de kantonrechter een beschikking geeft. Maar het kan zelfs binnen enkele dagen!

10. Juridische positie werknemer.
De gevolgen van ontslag voor een werknemer zijn erg groot. Hij verliest niet alleen zijn baan, maar ook zijn financiële positie wordt ernstig aangetast. Wanneer de noodzaak tot juridische bijstand vermindert, zal de werknemer minder goed op zijn rechten worden gewezen. JuroFoon signaleert nu al dat veel bedrijven hun kennisvoorsprong uitbuiten om zich te ontdoen van een werknemer zonder een ontslagvergoeding voor te stellen.

Conclusie
JuroFoon ziet in ieder geval met belangstelling het uiteindelijke kabinetsplan tegemoet, maar vooralsnog lijkt de verminderde verwijtbaarheidstoets niet het ei van Columbus om het aantal gerechtelijke procedures in ontslagkwesties aan te pakken.

Bron: Jurofoon

Archief